Գլխավոր - Լույս Հիմնադրամ
ՀՀ, Երևան 0010, Բուզանդի 3 +37412400004

ՍՈՎՈՐԵԼ. ԳՈՐԾԵԼ. ՀԱՄԱՍՏԵՂԾԵԼ

ՀՀ տնտեսության սոցիալ-տնտեսական զարգացումները 2025 թվականի հունվար-նոյեմբեր ամիսներին

Ելնելով ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի կողմից հրապարակված տվյալներից՝ սույն վերլուծությունում ուսումնասիրվել է ՀՀ տնտեսության՝ վերջին ժամանակաշրջանի սոցիալ-տնտեսական զարգացումները: Մասնավորապես, դիտարկվել են տնտեսական ակտիվության՝ տվյալ ամսվա կուտակային ցուցանիշը, դրա ոլորտային բաշխվածությունը, ինչպես նաև տնտեսության առանձին ճյուղերի դինամիկան: Վերլուծվել են նաև տնտեսական զարգացումները ՀՀ արտաքին առևտրի ոլորտում, աշխատանքի շուկայում և հարկաբյուջետային հատվածում: Բացի այդ, անդրադարձ է կատարվել նաև ֆինանսական հատվածին (գնաճ), ինչպես նաև փոխարժեքի վարքագծին:

  


Ամփոփ վերլուծություն 2026թ. Երևանի բյուջեի վերաբերյալ

Երևանի բյուջեն սահմանում է քաղաքային տնտեսության առաջնահերթությունները առաջիկա մեկ տարվա համար: Բյուջեում ներկայացվում է եկամուտների ծրագրային մակարդակը, ինչպես նաև դրա կառուցվածքը՝ ըստ ձևավորման աղբյուրների: Բացի այդ, նախանշվում է նաև ծախսերի ծրագրային մակարդակը և դրա բաշխվածությունը՝ ըստ գործառնական և տնտեսագիտական դասակարգման: Եկամուտների և ծախսերի կանխատեսմանը հետևում է քաղաքային տնտեսության բյուջեի դեֆիցիտի և դրա ֆինանսավորման աղբյուրների պլանավորումը: Հաշվի առնելով այս փաստաթղթի և դրանում նախանշված ծրագրերի կարևորությունը՝ սույն վերլուծությունը միտված է գնահատելու, թե արդյոք Երևանի բյուջեն և դրա կառուցվածքը համահունչ են քաղաքի առջև ծառացած խնդիրներին:

  


Ո՞վ է հիշում անցյալը

Ժողովուրդների հավաքական հիշողությունը երբեք չի եղել պարզապես անցյալի նկարագիր։ Այն քաղաքական ռեսուրս է, ինքնության հիմք և ապագայի մասին պատկերացումները ձևավորող առանցքային մեխանիզմ։ Ներկայացվող վերլուծությունը քննում է, թե ինչպես են պետություններն ու հասարակությունները կազմակերպում իրենց հիշողության քաղաքականությունը։ 

Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն երևույթին, թե ինչպես է Հայաստանում պատմական հիշողության շուրջ պայքարը վերածվել քաղաքական դիրքորոշումների կենտրոնական առանցքի, որը արտացոլում է պետական իշխանության և հասարակության միջև առկա լարումները։ Քննարկվում է, թե ինչպես են պետական մակարդակում «ապամոնտաժվում» նախորդ պատմական նարատիվները և ինչու է պոստմեմորիան (ժառանգական հիշողությունը) կանգնած լրջագույն հակասությունների առջև՝ երիտասարդ սերնդի պարագայում։ 

  


2025թ. առաջին ինն ամիսների ՀՀ պետական բյուջեի կատարման հաշվետվության վերաբերյալ

Սույն վերլուծության նպատակն է գնահատել ՀՀ պետական բյուջեի կատարման ընթացքը տվյալ ժամանակահատվածում: Նախ նկարագրվել է ՀՀ տնտեսության ընդհանուր բնութագիրը, այն է՝ տնտեսական ակտիվության շարժիչ ուժերը, զարգացումները տնտեսության առանձին ճյուղերում, պահանջարկի բաղադրիչների՝ սպառման և ներդրումների վարքագիծը և այլն: Այնուհետև վերլուծվել է պետական բյուջեի եկամուտների և ծախսերի կատարողականը՝ համեմատելով համապատասխան ցուցանիշների փաստացի և պլանային արժեքները: Վերլուծությունը ավարտվել է հիմնական եզրահանգումների ամփոփմամբ:

  


Ապաշնորհ աճպարարություն կամ լեռը երկնեց ու մուկ ծնեց. կառավարության հրապարակած ինքնաոչնչացման «փաստաթղթերը»

Հայաստանում 2018 թվականի հակասահմանադրական իշխանափոխությունից հետո ձևավորված իշխանության ներկայացուցիչները, փորձելով նսեմացնել ու ժխտել Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման գործընթացում հայկական կողմերի արձանագրած հաջողությունները, տարատեսակ պնդումներ են արել՝ խոստանալով այդ պնդումների իսկությունը հաստատող փաստաթղթեր հրապարակել։ Այդ նպատակով  կառավարության կայքում դեկտեմբերի 2-ին «Ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման բանակցային գործընթացի փաստաթղթեր» խորագրի ներքո տեղադրվել են 13 նյութեր, դրանց թվում՝ 2007 թվականից մինչև 2019 թվականը ձևավորված բանակցային փաստաթղթեր։

Հոդվածում ներկայացվում են կառավարության ղեկավարի արած 10 առավել խնդրահարույց պնդումները և ապացուցվում է, որ դրանք չունեն որևէ փաստաթղթային հիմնավորում, կեղծ են, ու թե՛ այդ պնդումները, թե՛ կառավարության կայքում նշված փաթեթի հրապարակումը նպատակ են ունեցել մոլորեցնել հասարակությանը, թյուր տպավորություն ստեղծել Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման գործընթացի ու այդ գործընթացում ձևավորված փաստաթղթերում նախատեսվող Արցախի կարգավիճակի վերաբերյալ։

Նպատակին չհասնելով՝ այդ փաթեթը հրապարակելուց հետո ներկայացվել են մի խումբ նոր կեղծ պնդումներ։ Վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ թե՛ հին, թե՛ նոր բոլոր պնդումները կեղծ են ու վկայում են բանակցային գործընթացի վերաբերյալ տարրական գիտելիքների բացակայության մասին, որ հրապարակված փաթեթում առկա փաստաթղթերը վկայում են հակառակը՝ 2007 թվականից սկսած բանակցային գործընթացի հիմքում  առանցքային նշանակություն ունեցող ինքնորոշման սկզբունքի ներդրումից հետո մինչև 2018 թվականը ձևավորված բանակցային փաստաթղթերը, ինչպես նաև 2016 թվականի փաստաթղթից չտարբերվող 2019 թվականին գործող իշխանություններին ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների ներկայացրած փաստաթուղթը միանշանակորեն արձանագրում էին Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի կամքի ազատ արտահայտմամբ Արցախի անկախությունն ու միջազգային ճանաչումը ապահովող կարգավորման սխեման։

Փաստաթղթերը վկայում են նաև, որ դա ապացուցող կարգավորման փաստաթղթի, համանախագահների հայտարարության և ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի բանաձևի նախագծերը պատրաստ էին կիրառման, ինչը չի կատարվել գործող իշխանությունների կողմից կարգավորման գործընթացը տապալելու պատճառով։ 

  


Ամփոփ վերլուծություն Հայաստանի Հանրապետության 2026 թվականի պետական բյուջեի վերաբերյալ

Սույն վերլուծությունը նվիրված է ՀՀ պետական բյուջեի առանցքային դրույթների ուսումնասիրությանը: Նախ անդրադարձ է կատարվել բյուջեի հիմքում դրված մակրոտնտեսական ցուցանիշների կանխատեսումներին, այնուհետև վերլուծվել են ՀՀ համախմբված և պետական բյուջեի ծրագրային ցուցանիշները: Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվել եկամուտների և ծախսերի պլանային մակարդակների համեմատությանը նախորդ տարիներին դիտարկված փաստացի ցուցանիշների հետ: Վերջում կատարվել են եզրահանգումներ՝ գնահատելու, թե արդյոք բյուջեն հասցեագրում է այն խնդիրները, որոնք առկա են ՀՀ-ում:

  


ՀՀ տնտեսության սոցիալ-տնտեսական զարգացումները 2025 թվականի հունվար-հոկտեմբեր ամիսներին

Ելնելով ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի կողմից հրապարակված տվյալներից՝ սույն վերլուծությունում ուսումնասիրվել է ՀՀ տնտեսության՝ վերջին ժամանակաշրջանի սոցիալ-տնտեսական զարգացումները: Մասնավորապես, դիտարկվել են տնտեսական ակտիվության՝ տվյալ ամսվա կուտակային ցուցանիշը, դրա ոլորտային բաշխվածությունը, ինչպես նաև տնտեսության առանձին ճյուղերի դինամիկան: Վերլուծվել են նաև տնտեսական զարգացումները ՀՀ արտաքին առևտրի ոլորտում, աշխատանքի շուկայում և հարկաբյուջետային հատվածում: Բացի այդ, անդրադարձ է կատարվել նաև ֆինանսական հատվածին (գնաճ, ավանդներ և վարկեր), ինչպես նաև փոխարժեքի վարքագծին:

  


Ինչո՞ւ են ինքնորոշման որոշ հակամարտություններ ավարտվում անջատմամբ, իսկ մյուսները ՝ ցեղասպանությամբ. Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության դեպքը

«Generis publishing» հրատարակչության հրատարակած մենագրությունը ներկայացնում է միջգիտակարգային հետազոտության արդյունքները: Ուսումնասիրությունը նվիրված է աշխարհաքաղաքական տրանսֆորմացիաների զգալի ազդեցությանը միջազգային իրավունքին համապատասխանող էթնոքաղաքական հակամարտությունների կարգավորման վրա: Ամենաբնորոշ օրինակներից մեկը Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունն է և դրա կարգավորման գործընթացը։ 2018 թվականին Հայաստանում տեղի ունեցած հակասահմանադրական իշխանափոխությունից հետո միջազգային իրավունքի հիմնարար սկզբունքների շրջանակներում այս հակամարտության կարգավորման բնականոն գործընթացը փոխարինվեց կտրուկ ցնցումներով, որոնք ենթարկվեցին Արևմուտքի և Ռուսաստանի միջև սրված աշխարհաքաղաքական դիմակայության տրամաբանությանը։ Դա խաթարեց ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի երկրների (Ֆրանսիա, Ռուսաստան, ԱՄՆ) միջնորդական ջանքերը՝ թողնելով հակամարտության կարգավորման միայն երկու տարբերակ՝ միջազգային հանրության աջակցությամբ ինքնորոշման իրավունքի իրացում կամ Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի ցեղասպանություն։ Աշխատանքում կատարվել է նոր աշխարհակարգի ձևավորման տարբեր փուլերում ինքնորոշման հակամարտությունների (Արևելյան Թիմոր, Կոսովո, Լեռնային Ղարաբաղ) լուծման գործընթացների համեմատական վերլուծություն: Դիտարկվել են իրադարձությունների աղետալի զարգացման սպառնալիքները՝ կապված աշխարհաքաղաքական տրանսֆորմացիաների ազդեցության ներքո հակամարտությունների կարգավորման հարցում ազդեցիկ խաղացողների դիրքորոշումների փոփոխության հետ։  Ներկայացվել են նաև իրադարձությունների նման զարգացումը կանխելու հնարավորությունները։

  


ՀՀ տնտեսության սոցիալ-տնտեսական զարգացումները 2025 թվականի հունվար-սեպտեմբեր ամիսներին

Ելնելով ՀՀ վիճակագրական կոմիտեի կողմից հրապարակված տվյալներից՝ սույն վերլուծությունում ուսումնասիրվել է ՀՀ տնտեսության՝ վերջին ժամանակաշրջանի սոցիալ-տնտեսական զարգացումները: Մասնավորապես, դիտարկվել են տնտեսական ակտիվության՝ տվյալ ամսվա կուտակային ցուցանիշը, դրա ոլորտային բաշխվածությունը, ինչպես նաև տնտեսության առանձին ճյուղերի դինամիկան: Վերլուծվել են նաև տնտեսական զարգացումները ՀՀ արտաքին առևտրի ոլորտում, աշխատանքի շուկայում և հարկաբյուջետային հատվածում: Բացի այդ, անդրադարձ է կատարվել նաև ֆինանսական հատվածին (գնաճ, ավանդներ և վարկեր), ինչպես նաև փոխարժեքի վարքագծին:

  


Արարա՞տ, թե՞ Արագած

Հայաստանի ազգային խորհրդանիշների վերաիմաստավորումը և դրանց շուրջ հասարակական համախմբումը ոչ միայն անհրաժեշտ են երկրի ազգային ինքնության պահպանման համար, այլև պարտադիր՝ դրա կենսունակությունը երաշխավորելու նպատակով։ Սակայն այսօր գործող քաղաքականության տրամագծորեն հակառակ մոտեցումը վտանգում է այդ գործընթացը՝ նվազեցնելով ազգային ինքնության ներուժը և խոչընդոտելով նրա ամրապնդմանը։ Այս համատեքստում հատկապես վտանգավոր են «Արարա՞տ, թե՞ Արագած» նմանօրինակ հասարակական-քաղաքական կեղծ խոսույթները, որոնք նպաստում են հասարակության բևեռացմանը։ Խորհրդանիշների շուրջ առաջացած հակասությունները հաճախ օգտագործվում են ոչ թե համախմբման, այլ բաժանարար գծեր ստեղծելու նպատակով։ Դա խոչընդոտում է ազգային համախմբմանը՝ թուլացնելով պետական ինստիտուտների և հասարակության միջև կապը։ Հատկապես զգալի է դա քաղաքական դաշտում, որտեղ ազգային խորհրդանիշների մանիպուլյացիան օգտագործվում է կարճաժամկետ շահերի համար՝ առանց հաշվի առնելու դրա երկարաժամկետ հետևանքները։ Սա խոչընդոտում է ընդհանուր ազգային ինքնության ձևավորմանը՝ ստեղծելով բազմաբևեռ և հակամարտող ինքնությունների դաշտ։ Արդյունքում՝ փոխանակ խորհրդանիշները դառնան ազգի միասնականության հիմքը, դրանք դառնում են տարաձայնությունների առիթ։

  


Back to top
Close